Management in relatie tot gezondheid van het varken 1

Wie wel eens stil heeft gestaan bij het feit dat een varken de aangeboden voedingsstoffen benut voor productie en/of gezondheid, moet tot de conclusie komen dat een hogere gezondheid geld oplevert.

Voedingsstoffen die voor gezondheid benut worden, zijn immers niet direct beschikbaar voor de productie.

Daarnaast kan er bij een hogere gezondheid worden volstaan met een lager antibiotica gebruik, een actueel thema nu het ministerie van ELI het gebruik hiervan met 20 procent wil zien verminderen ten opzichte van 2009, oplopend tot 50 procent vermindering over twee jaar. Verder zal de arbeidsbehoefte dalen en het werkplezier toenemen. Gezondheid is echter een ruim begrip. Management speelt hierbij een grote rol. In dit artikel wordt ingegaan op hoe de gezondheid middels het management van voer en water is te beïnvloeden.

Voer
Tijdens de productie van voer worden regelmatig controles uitgevoerd. Arkervaart controleert haar producten vanaf de aangekochte grondstoffen totdat het voer bij u in de silo zit. Middels speciale programma’s zoals GMP+, SafeFeed en Voederwaarde.nl proberen we het risico op vervuiling zo klein mogelijk te maken.
Nadat het voer bij u afgeleverd is, kan er echter nog van alles met dit product mis gaan. Ook met water kunnen er een aantal zaken mis gaan. Probeer een voersilo regelmatig leeg te laten komen. Eventueel aanwezige voer- en schimmelresten kunnen dan uit de silo verwijderd worden en ook de vijzelbak kan schoon gemaakt worden. Door af en toe een anti-schimmelmiddel (propshot) in de silo te laten blazen, wordt de kans op de vorming van schimmel aan de binnenzijde van de silo gereduceerd. Deze propshot is tegelijk te bestellen met het voer. Reinig ook regelmatig de plaats onder de silo met bijvoorbeeld een hogedrukspuit.
Zakgoed dient droog en afgesloten opgeslagen te worden, het liefst iets van de grond bijvoorbeeld op een pallet. Ongedierte heeft zodoende minder kans.
Ook bijproducten dienen zorgvuldig en naar behoren opgeslagen te worden. Het blijkt geen overbodige luxe om regelmatig monsters van deze producten en/of van het eindmengsel te laten onderzoeken op het percentage drogestof, kwaliteit, zuurgraad, schimmels en gisten. Controleer ook regelmatig de roerinrichting van de opslagtanks en laat deze tanks regelmatig leeg komen om ze te reinigen.
Voerbakken dienen regelmatig schoon gemaakt te worden om de infectiedruk van bacteriën, schimmels en gisten te verlagen. De bakken dienen iedere dag leeg te komen. Wanneer dit niet het geval is, wordt het voer minder smakelijk en door de warmte in de stal gaat het broeien waardoor bacteriën, schimmels en gisten explosief kunnen gaan groeien met alle gevolgen van dien.

Drinkwater
Aan drinkwater is in onze nieuwsbrief van oktober ook al aandacht besteed. De hoeveelheid drinkwater die een varken opneemt, is twee tot drie maal zoveel als de hoeveelheid voer die opgenomen wordt. Toch is er veel meer aandacht voor het voer dan voor het water.
Hoewel water er aan het begin van het leidingstelsel schoon in gaat, kan het er bij de nippel verontreinigd uit komen. Voorraadvaten en medicijnen zijn grote boosdoeners.

Kwaliteitsvermindering van het water kan onder andere ontstaan door aanslag van medicijnresten in de leidingen. De boosdoeners zijn met name de suikers die als vulstof aan de medicijnen toegediend zijn. Deze “medicijndragers” dienen om het medicijn goed op te laten lossen in water. De groei van gisten of schimmels kan door deze stoffen gestimuleerd worden. Spoel waterleidingen daarom regelmatig en na iedere medicatie door, eventueel met een reinigings- en/of desinfecterend middel zoals een peroxide-, zuur- of chlooroplossing. Let daarbij wel op de juiste dosering. Verder kan er bacteriegroei ontstaan in stilstaand water van voorraadvaten en in doorhangende leidingen waar luchtbellen in zitten. Voorraadvaten zitten vaak boven in een afdeling met varkens, omgeven door een warme temperatuur. Dit bevordert een mogelijke bacteriegroei. Doorzakkingen in de waterleidingen kunnen vaak eenvoudig verholpen worden.

Ook de warme afdelingstemperatuur in bijvoorbeeld de biggenstal kan ertoe bijdragen dat bij een lagere doorstroming van drinkwater, groei van kiemen in de leidingen plaatsvindt. Laat daarom regelmatig de waterleiding doorstromen, zeker voordat er nieuwe dieren opgelegd worden of voordat, in het geval van de kraamstal, de biggen de nippel op gaan zoeken. Het eerste water wat ze naast de zeugenmelk opnemen, heeft al gauw veertien dagen stil gestaan in de leiding bij een warme staltemperatuur! Water laten doorstromen kan eenvoudig door even een wasknijper op de nippel te zetten of door een brokje voer in de nippel te steken. Het brokje lost op, valt uit elkaar en de nippel sluit weer af. Voorkom ook dode stukken leiding waarin verontreinigingen kunnen gaan ontstaan en uitbreiden, om vervolgens weer bij de varkens terecht te komen.

Laat tot slot regelmatig de drinkwaterkwaliteit onderzoeken. Wanneer de kwaliteit van het drinkwater bekend is, kan binnen het bedrijf gerichter op bepaalde zaken ingespeeld worden. Bij het medicineren via het drinkwater moet er bijvoorbeeld rekening mee worden gehouden dat de samenstelling van het water de werkzaamheid van de medicamenten kan beïnvloeden. Oxytetracycline wordt geïnactiveerd door calcium, magnesium en ijzer. Mangaan en ijzer geven kans op verstopte nippels. Bovendien wordt water met een hoog ijzergehalte slecht gedronken door de ijzersmaak die dan gaat overheersen. De zuurgraad (pH) moet tussen de 4 en de 9 liggen.

In het kader van IKB zijn bedrijven met eigen drinkwater verplicht eenmaal per jaar de kwaliteit van het drinkwater te laten onderzoeken. Indien water wordt verstrekt van de waterleidingmaatschappij blijft het echter raadzaam toch regelmatig de vinger aan de pols te houden.

Als specialisten van Arkervaart staan wij u graag terzijde met een deskundig advies over en hulp bij het geven van een invulling van genoemde zaken.