Opfokzeugen op de juiste manier inzetten

Opfokzeugen zijn de toekomst van uw zeugenbedrijf. Iedereen weet het, maar wij constateren dat niet altijd de opfok op orde is. Door de werkwijze rondom de opfok eens kritisch tegen het licht te houden, zijn vaak verbeterpunten aan te reiken. Ook analyses uit bijvoorbeeld Agrovision geven extra inzicht.

Eisen opfokzeugen:
- Vruchtbare moeders
- 14 functionele spenen, waarvan minimaal 8 voor de navel
- Entschema specifiek afgesteld op bedrijf
- Goede adaptatie
- Gewicht op 7 maand 120-125 kg met 12a13 mm spek (rasafhankelijk)
- Gewicht op 10 weken 25-27 kg
- Goed beenwerk
- Gewicht bij werpen 200-210 kg met 17a18 mm spek (rasafhankelijk)
- Sterke klauwen
- Goed ontwikkelde vulva
- Goede ontwikkeling
- Gezond 

Dit zijn basisregels die via analyses, maar ook via selectie, gezondheid, voeding en huisvesting gestuurd kunnen worden. Aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden willen wij een aantal minder optimale situaties analyseren.

Zoals u hierboven in de tabel ziet zijn de dieren pas laat op hun optimale inseminatietijdstip. Op 240 dagen zijn de dieren nog niet rijp genoeg. Deze varkenshouder moet wat aan zijn gelten management doen of de gelten later insemineren.

Selectie
Zorg ervoor dat u bij eigen aanfok de juiste biggen selecteert. Kijk goed naar de prestaties van de moeder, het aantal spenen, maar ook biggen die weinig of geen biest hebben gehad kunnen beter niet geselecteerd worden voor de inzet als opfokzeug. Krijgt u opfokzeugen aangeleverd, kijkt u dan ook naar de spenen, het beenwerk, het gewicht, de klauwen en de spekdikte. Eigenlijk zijn een spekdiktemeter en een weegschaal onmisbaar op een zeugenbedrijf.

Gezondheid
Dit begint in veel gevallen met de adaptatie.
- Huisvest aangevoerde gelten eerst 6 weken in quarantaine en controleer goed op ziekteverschijnselen.
- Breng de dieren daarna naar de adaptatiestal, controleer hier op berigheid en voer de benodigde entingen uit.
- Probeer de gelten 10 dagen voor de eerste inseminatie te flushen door ze bijvoorbeeld flushvoer, suiker en in  ieder geval een forse hoeveelheid voer te geven.
- Zorg ervoor dat u stress vermijdt.
- Probeer in de adaptatiestal hetzelfde voersysteem te hanteren als in de dragende zeugenstal. Dus eventueel een aanleerstation bij groepshuisvesting met voerstations. Aanleren rondom berigheid gaat bijna niet samen met goede resultaten.
- Werk in quarantaine en adaptatiestal met apart schoeisel en kleding.

Daarnaast is het belangrijk de dieren goed te ontwormen en altijd te enten tegen parvo en vlekziekte en daarnaast de bedrijfsspecifieke entingen. Overleg dit duidelijk met uw geltenleverancier.

Voeding
De gewichtsontwikkeling van de gelten is belangrijk om ze voor te bereiden op de worpen die gaan komen. Hierbij is onder andere sterk beenwerk van belang. Het streven naar maximale botmineralisatie bij opfokzeugen gebeurt met name door hogere niveaus aan calcium en fosfor in het voer. De samenstelling van het opfokvoer is ideaal voor de opbouw van sterke botten. Hiernaast zijn de niveaus aan vitaminen hoger, welke een belangrijke rol spelen bij de gezondheid, groei en vruchtbaarheid van varkens. Gevolg van een tekort aan de vitaminen A en E is een lagere weerstand. Vitamine D is direct betrokken bij de calcium/fosfor stofwisseling en zo dus de botontwikkeling. Bij het voeren van gelten is het belangrijk om hier rekening mee te houden om zo de gelten voor te bereiden op de toekomst. Probeer de gelten tot ongeveer 60 kg onbeperkt te voeren, met een goede hoeveelheid startvoer. Zorg er dan voor dat er een daggroei van ongeveer 675 gram gerealiseerd wordt. Het voeren van dragend zeugenvoer, lactozeugenvoer of bivavoer aan opfokgelten raden wij af. Afhankelijk van uw voersysteem (trogvoedering of brijbak), voergift en type gelt adviseren wij u Opfokzeugenbok Extra (code 23031) of Opfokzeugenbrok Renda (code 23030). Overleg dit met uw vertegenwoordiger.

Huisvesting
- Probeer als dit mogelijk is de opfokzeugen altijd aan een lange trog te voeren. Dit komt de uniformiteit ten goede en voorkomt vervetting.
- Houd niet meer dan 6 tot 10 gelten in een hok, ook dit bevorderd de uniformiteit.
- Zorg ervoor dat de leeftijdsspreiding in een afdeling niet groter wordt dan 6 weken, maar het liefst niet meer dan 3 weken.
- Houd de gelten vanaf 25 kilo tot aan dekken in een hok waar ze minimaal 1,2 m² ruimte heeft, dit werkt positief op de spier en skelet ontwikkeling.
- Zorg voor een deel betonvloer in het hok voor een goede afslijting van de klauwen en maak de vloeren ook stroef om veelvuldig uitglijden te voorkomen. Een balkbreedte van 80 millimeter en een spleetbreedte van 18 millimeter zijn ideaal.
- Zorg voor een duidelijk dag en nachtritme in de stal, 12 uur licht en 12 uur donker, naar het dekken toe 16 uur licht en 8 uur donker.
- Houd daarnaast een bandbreedte van 4-5 aan, een begintemperatuur ventilatie van 22, een minimum ventilatie van tussen de 20-25 m³ en een maximum ventilatie van 100-120m³. De bovenstaande waarden zijn richtlijnen, voor een precieze instelling passend bij uw stal kan uw specialist u verder helpen. 

In de tabellen hierboven ziet u twee voorbeeldbedrijven waarvan het ene bedrijf een lage toomgrootte bij de opfokzeugen en problemen met interval spenen/dekken bij de tweede cyclus heeft en het andere bedrijf heeft deze problemen vrijwel niet.

Met deze analyses komen deze problemen snel naar voren en is goed te zien waar er nog verbetering te behalen is.

Zoals u ziet is het erg belangrijk om goed te kijken naar uw gelten en naar uw analyses van uw managementsysteem. Komen uw gelten goed mee met de rest van uw zeugenstapel (per jaar niet meer dan 1 à 1,5 big minder dan het gemiddelde van uw zeugenstapel) en vallen ze in de tweede worp niet terug in worpgrootte en geven ze problemen met herdekkingen of een lang interval spenen/dekken.

Uw specialist bij Arkervaart-Twente kan u hier verder in begeleiden om samen met u te werken aan topresultaten.