U bevindt zich: > Home

Signaleren en herkennen uitval kuikens

20 april, 2011

De eerste week kent vaak de meeste uitval. Als er iets mis is met de kwaliteit van de moederdieren of de broedomstandigheden kan de uitval hoog oplopen. Vooral bij zwakke kuikens is een goede opvang des te belangrijker: voldoende voer en water dat makkelijk bereikbaar is. Opvangen in een ruim van te voren opgewarmde stal met een goed geïsoleerde vloer (kuikenpapier of dik strooisel) en temperatuur aan de hoge kant. De jonge kuikens kunnen hun lichaam niet zelf op temperatuur houden en als ze dan ook nog niet eten, krijgen ze het koud en gaan ze dood.

Zwakke kuikens
De eerste week kent vaak de meeste uitval. Als er iets mis is met de kwaliteit van de moederdieren of de broedomstandigheden kan de uitval hoog oplopen. Vooral bij zwakke kuikens is een goede opvang des te belangrijker: voldoende voer en water dat makkelijk bereikbaar is. Opvangen in een ruim van te voren opgewarmde stal met een goed geïsoleerde vloer (kuikenpapier of dik strooisel) en temperatuur aan de hoge kant. De jonge kuikens kunnen hun lichaam niet zelf op temperatuur houden en als ze dan ook nog niet eten, krijgen ze het koud en gaan ze dood.

Signaal	Mogelijke oorzaak
Achterblijvers	Moeite met het vinden van voer en/of water. Het voer was niet gemakkelijk genoeg bereikbaar of het voer op het papier was te vlug op. Zo’n fout is in deze ronde niet meer te herstellen.
Draainekken en sterrenkijkers	Ontsteking in de hersenen. Deze kan het gevolg zijn van een infectie met Salmonella, Streptococcen, Enterococcen of schimmel (Aspergillus fumigatus).
Kreupele kuikens	Bacteriële infectie met Salmonella, Streptococcen, Enterococcen of E.coli. Een bacteriële infectie op deze leeftijd houdt vaak verband met de kwaliteit van de broedeieren of de omstandigheden op de broederij. De kwaliteit van de opvang bepaalt vervolgens grotendeels de ernst van het probleem.
In elkaar gedoken kuikens, veertjes opgezet	De kuikens hebben het koud, mogelijk door een bacteriële infectie.
Helikopterkuikens	Malabsorptiesyndroom, vroeger ook wel “osteoporose” genoemd. Dit syndroom is het gevolg van een vroege darmstoornis waarbij de noodzakelijke ingrediënten niet in een juiste verhouding door het dier worden opgenomen. Geef extra ondersteuning met vitaminen en mineralen. Voor de volgende ronde moet je extra goed ontsmetten.

Doodsoorzaken herkennen
Als er sprake is van uitval, is op de eerste plaats van belang hoe hoog de uitval is. Maar kijk ook of de uitgevallen dieren op bepaalde plaatsen in de stal liggen. Betreft het vooral hennetjes of juist haantjes? Is er sprake van acute sterfte? Kijk tevens hoe een dood kuiken ligt, wat een aanwijzing kan zijn voor de doodsoorzaak, al is het bewijs natuurlijk verre van waterdicht. Dat kan allen door sectie.

Acute sterfte?
Bij acute sterfte zijn de dode kuikens in prima conditie en hebben ze een volle krop. Dieren die niet acuut sterven door een ziekte, herken je aan een verminderde bespiering (“ruim in de jas”), kleine verschrompelde kam en een uitgedroogde huid, voornamelijk zichtbaar op de poten.

Kenmerken van de dode kuikens	Mogelijk oorzaak
Op de buik of rug	Stofwisselingsstoornis. Dat zie je vooral van vanaf twee tot vijf weken. Probeer het probleem via het voermanagement op te lossen.
Op de rug met de vleugels gespreid en vaak met een poot omhoog	Doodgroeiers. Het (jonge) kuiken krijgt een hartstilstand, springt omhoog en valt dood neer op de rug of soms buik. Rem de groei iets af met een lagere lichtintensiteit tot de uitval onder 0,05% per dag is.
Goed gegroeid en met volle krop	Doodgroeiers op oudere leeftijd hebben een overbelasting van het hart, met als gevolg een slechte bloedcirculatie. Een derde oorzaak kan een ontsteking aan de hartwand of hartklep zijn (endocarditis). Sommige kuikens lijken verlamd. Er is een prop ontstekingsmateriaal losgeschoten en vastgelopen in bijvoorbeeld een pootslagader. De betreffende poot voelt koud aan. Sommige vleeskuikenhouders zien doodgroeiers als een signaal voor een goed koppel, maar dode kuikens op die manier zijn niet uit te leggen aan de consument.
Matige tot slechte conditie, buik gevuld met vocht	Buikwaterzucht (hydrops ascites). Ascites zie je vanaf drie weken. Controleer ook het kooldioxidegehalte in de stal. Deze kuikens zijn gevoeliger voor hittestress. Om dit probleem in een volgende ronde te voorkomen rem je de groei af, zorg dat de dieren het niet koud krijgen of bouw de temperatuur minder snel af.
Op de buik, hals naar voren en poten naar achteren	Stikkers. Deze dieren zijn gestikt door een prop ontstekingsmateriaal in de bovenste luchtwegen als gevolg van een virusinfectie of een te heftige entreactie. Een andere mogelijke oorzaak is een schimmelinfectie: de dieren happen geluidloos naar adem.
Robbenhouding: op de buik, poten naar achteren, gestrekte hal, bek iets open en vaak een beetje strooisel in de bek.	Botulisme. Dit komt niet vaak voor , maar kan vanaf twee weken leeftijd optreden. Dit beeld zien we ook bij overdosering met bepaalde ionofore anticoccidiosemiddelen en bij darmontsteking met weefselversterf (Clostridium).